Kent rehberinde hangi veri kamuya açılmalı

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8. maddesi, imar planlarının alenî olduğunu ve bu aleniyeti sağlamanın ilgili idarelerin görevi olduğunu açıkça hükme bağlar. Aynı madde, onaylanan planların belediye başkanlığınca belirlenen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilmesini öngörür.

Maddenin 2020 yılında 7221 sayılı Kanun'la değişen hükümleri, elektronik ortamı da yükümlülüğün parçası hâline getirmiştir. Planlar, plan değişiklikleri ve revizyonlar Bakanlıkça oluşturulan elektronik ortama yüklenerek Plan İşlem Numarası almak zorundadır. Planlar, parselasyon planları, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgeleri ile imar mevzuatına konu orto-görüntüler ve diğer coğrafi verilerin sayısal olarak üretilmesi, elektronik ortamda ilan edilmesi ve Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı ile entegrasyonunun sağlanması da zorunlu tutulmuştur. Bu hükümler, imar bilgisinin kent rehberinde gösterilmesi için güçlü bir dayanak oluşturur.

Kişiyle ilişkilendirilmeyen ve kamu hizmetinin konumunu gösteren katmanlar, kent rehberinin vatandaşa açık kısmının çekirdeğini oluşturur. Bu katmanların yayımlanmasında öne çıkan konu, verinin doğruluğu ve güncelliğidir.

• Onaylı imar planları, plan notları ve plan fonksiyonları.
• Ada ve parsel sınırları ile ada ve parsel numaraları.
• Mahalle, cadde, sokak ve kapı numarası düzeyinde adres bilgisi.
• Okul, sağlık kuruluşu, muhtarlık, spor tesisi, park ve nöbetçi eczane gibi hizmet noktaları.
• Afet ve acil durum toplanma alanları ile tahliye güzergâhları.
• Devam eden yol ve altyapı çalışmalarının yeri ve planlanan bitiş tarihi.

Altyapı hatları, kritik tesislerin ayrıntılı konumları ve güvenlik açısından hassas yapılar ise ayrı bir değerlendirme gerektirir. Bu katmanların kamuya açılıp açılmayacağına, ilgili birimin ve bilgi güvenliği sorumlusunun görüşü alınarak karar verilmesi uygundur.

Uygulamada en sağlıklı yöntem, aynı veri altyapısı üzerinde iki ayrı erişim düzeyi tanımlamaktır. Vatandaşa açık portalda yalnızca yayımlanmasına karar verilen katmanlar ve öznitelikler gösterilir; kurum personeli ise görevinin gerektirdiği ölçüde daha ayrıntılı katmanlara erişir. Bu ayrım, verinin iki ayrı kopya hâlinde tutulmasından doğan tutarsızlık riskini de azaltır. Hangi katmanın hangi düzeyde açıldığı kayıt altına alınmalı ve karar değiştiğinde bu kayıt güncellenmelidir.

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, kişisel veriyi kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi olarak tanımlar. Parsel sınırı tek başına kişisel veri sayılmasa da malik adı, hisse bilgisi veya kişiye bağlanabilen borç ve vergi bilgisi parselle birlikte gösterildiğinde katman kişisel veri içerir hâle gelir.

Türk Medeni Kanunu'nun 1020. maddesi tapu sicilinin herkese açık olduğunu belirtir; ancak kütükteki sayfanın ve belgelerin gösterilmesini veya örneğinin verilmesini, ilgisini inanılır kılan kişinin tapu memuru önünde isteyebileceğini düzenler. Sicilin açıklığı, malik bilgisinin herkese ve sınırsız biçimde internet üzerinden yayımlanabileceği anlamına gelmez. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün Parsel Sorgulama uygulaması da bu ayrımı yansıtır: uygulama parselin konumunu, yüzölçümünü ve niteliğini gösterir, malik adı veya T.C. kimlik numarası ile sorgulamaya izin vermez ve bu bilgiler için e-Devlet'teki Tapu Bilgilerim ekranını işaret eder.

Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 25 Şubat 2021 tarihli ve 2021/140 sayılı kararında belediyelerin internet hizmetlerini incelemiştir. Kurul, yalnızca T.C. kimlik numarası gibi tek bir bilgiyle emlak ve borç bilgisi sorgulanabilen uygulamaları Kanun'un 12. maddesindeki veri güvenliği yükümlülüğüne aykırı bulmuş ve belediyelerin ek doğrulama, SMS ile doğrulama veya üyelik gibi çok katmanlı önlemlere geçmesini istemiştir. Kent rehberine kişiye özel bir sorgu eklenecekse bu karar doğrudan yol göstericidir.

Kent rehberi, verinin harita üzerinde görüntülenmesini sağlar. Açık veri yaklaşımı bir adım daha ileri giderek aynı verinin başkaları tarafından yeniden kullanılabilecek biçimde sunulmasını hedefler. Avrupa Komisyonu, 20 Ocak 2023'te yayımladığı yüksek değerli veri setleri listesinde coğrafi veriyi altı tematik kategoriden biri olarak belirlemiş ve kamu kurumlarının bu veri setlerini 16 ay içinde ücretsiz olarak yeniden kullanıma sunmasını öngörmüştür.

Belediyeler için bu örneğin pratik karşılığı şudur: kent rehberinde kamuya açık olarak gösterilen ve kişisel veri içermeyen katmanların, örneğin hizmet noktalarının, toplanma alanlarının veya adres verisinin, aynı zamanda indirilebilir ve lisansı belirtilmiş veri setleri olarak yayımlanması değerlendirilebilir. Kişisel veri içeren katmanlar ise açık veri kapsamının dışında tutulmalıdır.

Haritada görünen bilgi vatandaş tarafından resmî bilgi olarak algılanır. İmar Kanunu'nun 8. maddesi, plan ve coğrafi verilerin güncellenmesini de zorunlu tutar; KVKK'nın 4. maddesi kişisel verilerin doğru ve gerektiğinde güncel olmasını genel ilke olarak sayar. Bu nedenle her katman için sorumlu birim, güncelleme dönemi ve son güncelleme tarihi belirlenmeli ve mümkünse portalda gösterilmelidir. Haritada sunulan imar bilgisinin bilgilendirme amaçlı olduğu, resmî işlemlerde idarenin düzenlediği belgenin esas alınacağı da açıkça yazılmalıdır.

Erişilebilirlik de bu sorumluluğun parçasıdır. 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun'un 7. maddesi, bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin engelliler için erişilebilir olmasının sağlanacağını hükme bağlar. Harita tabanlı uygulamalarda klavye ile kullanım, ekran okuyucu uyumu ve harita dışında metin olarak da erişilebilen sonuç listeleri, W3C'nin Web İçeriği Erişilebilirlik Yönergeleri (WCAG 2.2) esas alınarak planlanmalıdır.