Toplanma alanı yeterli mi? Önce kimin, hangi ölçüyle belirlediğine bakın

AFAD’ın tanımıyla toplanma alanları, afet sonrasında yardım ekipleri hazır olana kadar geçecek sürede paniği önlemek ve sağlıklı bilgi alışverişini sağlamak için halkın tehlikeli bölgeden uzaklaşarak toplanabileceği güvenli alanlardır. Barınma ya da tahliye alanlarıyla aynı şey değildir; tespit ölçütleri de farklıdır.

Bu ayrım önemli: toplanma alanı uzun süre kalınacak bir yer değil, ilk saatlerin buluşma noktasıdır. Yeterliliği de bu işe göre ölçülmelidir.

AFAD’a göre toplanma alanlarının yerleri, yedi kritere göre bulunduğu ilgili belediyeler tarafından belirleniyor. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 53. maddesi de belediyeye; yangın, sanayi kazaları, deprem ve diğer doğal afetlerle ilgili olarak beldenin özelliklerini dikkate alarak gerekli acil durum planlarını yapma, ekip ve donanımı hazırlama görevini veriyor.

İstanbul İl AFAD Müdürlüğü’nün 15 Kasım 2020 tarihli açıklamasında sayılan tespit kriterleri şunlar:

• Bölgedeki nüfus yoğunluğu
• Alanın ulaşılma ve tahliye edilme kolaylığı
• Mümkün olduğunca engellilerin ve yaşlıların ulaşımına uygun olması
• İkincil tehlikelerden uzaklık
• Mümkün olduğunca engebesiz, düz arazide yer alması
• Konut alanlarına yakın, ancak yapısal ve yapısal olmayan unsurlardan etkilenmiyor olması
• Elektrik, su, tuvalet gibi temel ihtiyaçların karşılanabileceği yapılara yakınlık

Fotoğraf: Nerea Martí Sesarino · Unsplash Lisansı

Aynı açıklamada, İstanbul genelinde kişi başına düşen toplanma alanının ortalama 1,29 m² olduğu ve bunun 2 m²’nin üzerine çıkarılmasının hedeflendiği belirtiliyor. Açıklamaya göre bu amaçla asgari standartları sağlayan yeni yapılmış ya da güçlendirilmiş okul bahçeleri de toplanma alanı olarak belirlenmeye başlanmış.

Açıklama, o tarih itibarıyla İstanbul’da 3.021, Türkiye genelinde 18.910 toplanma alanı bulunduğunu da aktarıyor. Bu sayılar 2020’ye ait; güncel durum için kurumların kendi duyurularına bakmak gerekir.

Bizce kişi başı alan, paydaya hangi nüfusun yazıldığına bağlıdır: mahallenin tüm nüfusu mu, yoksa alana makul sürede yürüyerek ulaşabilecek olanlar mı? Kriterlerdeki "ulaşılma kolaylığı" bu yüzden alan hesabından ayrı düşünülemez.

Bir harita bu oranı gösteriyorsa hangi nüfusu, hangi tarihin verisini ve hangi ölçüyü kullandığını da yazmalı. Okuyan kişi sonuca değil, sonucun nasıl kurulduğuna da bakabilmeli.

• Herhangi bir toplanma alanı için "yeterli" ya da "yetersiz" hükmü vermez.
• Kendi toplanma alanınızı öğrenmek için resmî kaynak e-Devlet’tir.
• Afet anında yönlendirme değildir; güncel duyurular için AFAD’ı izleyin.